کارگاههای خانوادگی به دلیل روابط خویشاوندی و فضای غیررسمی، معمولاً بدون قرارداد مکتوب و ضوابط مشخص فعالیت میکنند. با این حال، در صورت بروز اختلاف، قانون کار از حقوق کارگر حمایت میکند و کارگر میتواند حتی در کارگاه خانوادگی نیز از کارفرما شکایت کند. در این مقاله، بهصورت خلاصه و کاربردی، روند شکایت از کارفرما در کارگاه خانوادگی را بررسی میکنیم.
آیا کارگاه خانوادگی مشمول قانون کار است؟
بهطور کلی، کارگاههایی که صرفاً با حضور اعضای درجهیک خانواده اداره میشوند، ممکن است از شمول قانون کار خارج باشند. اما اگر فردی خارج از روابط خانوادگی یا حتی یکی از بستگان، در قبال دریافت مزد برای کارفرما کار کند، مشمول حمایتهای قانون کار خواهد بود.
تشخیص این موضوع بر عهده هیئتهای تشخیص و حل اختلاف اداره کار است.
چه مواردی قابل شکایت است؟
کارگر در کارگاه خانوادگی میتواند بابت موارد زیر شکایت کند:
- عدم پرداخت حقوق و مزایا
- عدم پرداخت بیمه
- اخراج غیرقانونی
- ساعات کار بیش از حد مجاز
- عدم پرداخت عیدی، سنوات و حقالسعی
نبود قرارداد کتبی مانع از طرح شکایت نخواهد بود.
مراحل شکایت از کارفرما در کارگاه خانوادگی
۱. ثبت دادخواست در اداره کار
کارگر باید با مراجعه به اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی، دادخواست خود را ثبت کند.
۲. ارائه مدارک و ادله
مدارکی مانند فیش حقوقی، پیامها، شهادت شهود یا هرگونه قرینهای که رابطه کاری را ثابت کند، قابل ارائه است.
۳. رسیدگی در هیئت تشخیص
در مرحله اول، پرونده در هیئت تشخیص بررسی میشود.
۴. رسیدگی در هیئت حل اختلاف
در صورت اعتراض به رأی، پرونده به هیئت حل اختلاف ارجاع خواهد شد.
نقش مشاوره حقوقی در شکایتهای کارگاهی
به دلیل حساسیت روابط خانوادگی و پیچیدگی اثبات رابطه کاری، استفاده از مشاوره حقوقی یا وکیل متخصص کار میتواند شانس موفقیت در پرونده را افزایش دهد.
جمعبندی
شکایت از کارفرما در کارگاه خانوادگی، علیرغم تصور رایج، امکانپذیر است. قانون کار در صورت احراز رابطه کارگری و کارفرمایی، از حقوق کارگر حمایت میکند؛ حتی اگر کار در فضای خانوادگی انجام شده باشد. آگاهی از مراحل و حقوق قانونی، اولین قدم برای احقاق حق است.
