در حقوق مدنی، «خیار» به حقی گفته میشود که به یکی از طرفین قرارداد اجازه میدهد معامله را فسخ کند. برخی خیارات در تمام عقود کاربرد دارند، اما برخی از آنها مختص عقد بیع (خرید و فروش) هستند. آشنایی با این خیارات برای خریداران و فروشندگان اهمیت زیادی دارد، زیرا میتواند از تضییع حقوق آنها جلوگیری کند.
۱. خیار مجلس
خیار مجلس به این معناست که تا زمانی که خریدار و فروشنده از مجلس معامله جدا نشدهاند، هر یک از طرفین میتوانند عقد بیع را فسخ کنند. این خیار به محض ترک محل معامله از بین میرود و هدف آن، ایجاد فرصت تصمیمگیری نهایی برای طرفین است.
۲. خیار حیوان
این خیار مخصوص معاملاتی است که موضوع آن حیوان باشد. طبق قانون، خریدار تا سه روز پس از عقد بیع حق فسخ معامله را دارد. خیار حیوان برای حمایت از خریدار در برابر عیوب پنهان یا مشکلات احتمالی حیوان پیشبینی شده است.
۳. خیار تأخیر ثمن
در صورتی که موضوع معامله عین معین باشد و خریدار تا سه روز از تاریخ عقد، ثمن (پول) را پرداخت نکند و فروشنده نیز کالا را تحویل نداده باشد، فروشنده حق فسخ معامله را خواهد داشت. این خیار مانع از بلاتکلیفی فروشنده میشود.
جمعبندی
خیارات مختص عقد بیع ابزارهای قانونی مهمی برای ایجاد تعادل و انصاف در معاملات هستند. آگاهی از این سه خیار اختصاصی، به طرفین قرارداد کمک میکند تا در صورت بروز مشکل، تصمیم آگاهانه و قانونی بگیرند.
